Matla a meyara

Bomeyara ke makhanselara a kgethilweng ke ditho tsa lekgotla la masepala. Meyara wa heno o na le matla a makae? Hona ho itshetlehile ntlheng ya hore na lekgotla la masepala wa heno le fa meyara matla a ho phethahatsa dintho, kapa le fa komiti ya phethahatso e kenyeletsang meyara le makhanselara a mang a kgethilweng. Makgotleng a masepala a manyane haholo, a nang le ditho tse robong kapa ka tlase, lekhanselara le leng le le leng le na le maikarabelo a phethahatso le a ho etsa molao ka bobedi. Ha komiti e fuwe matla a phethahatso, meyara e ba modulasetulo wa komiti. Ebe meyara o na le boikarabelo ba ho hlophisa mananetsamaiso a komiti le ho tsamaisa dikopano, empa ha a na matla a fetang a ditho tsa komiti kaofela.

Ha meyara a na le matla a phethahatso, a ka hira komiti ya meyara. Komiti ya meyara e tshwana le kabinete boemong ba mmuso wa lehae. Ha e a tlameha ho tshwarela dikopano tsa yona pontsheng ya setjhaba kapa ho kenyeletsa ditho tse ding tsa lekgotla. Ha meyara a le siyo kapa a sa fumanehe, motlatsameyara o nka maikarabelo a hae.

Sebui ke mang?
Ka dinako tse ding sebui se bolelwa e le modulasetulo wa lekgotla la masepala. Sebui se kgethwa ke boholo ba ditho tsa lekgotla mme se jara boikarabelo ba ho bitsa dikopano tsa lekgotla la masepala, ho hlophisa lenanetsamaiso la kopano, ho netefatsa hore ho phethahatswa ho ya ka Metheo ya Boitshwaro, ho laola dingangisano le dipuisano le ho tsamaisa dikopano tsa lekgotla. Meyara kapa sebui se boetse se jara boikarabelo ba ho netefatsa hore ditokomane tsa lekgotla di a phatlalatswa tlasa karolo ya 1 ya the Promotion of Access to Information Act (Molao wa Ntshetsopele ya Phumantsho ya Tlhahisoleseding).

Party whip ke mang?
Mokga o mong le o mong wa polotiki o nang le moemedi lekgotleng la masepala o na le party whip. Diparty whip di bitswa mmoho ke sebui ho hlophisa mananetsamaiso le ho beha nako ya dikopano, ho tla ka popeho ya dikomiti le mesebetsi e meng. Chief whip e emela mokgatlo wa bongata lekgotleng la masepala. Mokgatlo o mong le o mong o na le whip ya oona komiting e nngwe le e nngwe ya dikomiti tsa masepala.

Haeba lekhanselara la heno ha le bitse dikopano kapa ha le ye dikopanong ho beha ka mesebetsi ya lekgotla, kopang party whip ho etsa ho hong ka taba eo. Le na le tokelo ya ho tsebiswa ka mesebetsi ya lekgotla.

Lekhanselara la masepala wa heno ke mang?
Makhanselara a masepala a etseditswe ho ba kgokelo pakeng tsa setjhaba le lekgotla. A kgethwa dikgethong tsa mmuso wa lehae kapa tsa masepala ho emela bakgethi ba bona.

Tseba lekhanselara la heno! Makhanselara a hlokeha ka molao ho tshehetsa ho nka karolo ha setjhaba le ho emela ditabatabelo tsa ditjhaba tsa bona. A tlameha ho netefatsa hore ditaba tsa setjhaba di hlahella lenanetsamaisong la lekgotla la masepala. Makhanselara a kena kamohelong ya semmuso ya diqeto tse etswang ke lekgotla ka ho ba le dikgetho ditabeng tse jwalo ka diqeto, diphetoho tsa leano, IDP le tekanyetso ya ditjhelete ya selemo le selemo. A na le monyetla wa ho ba baemedi ba ditabatabelo tsa bakgethi ba bona.

Makhanselara a lebelletswe ho:

  • buisana kamehla le bakgethi ho fumana diphehiso diqetong tsa lekgotla
  • utlwisisa le ho hlahisa ditlhoko tsa setjhaba
  • bokella tsebiso ka dingongoreho tse amanang le ho sebetsa ha masepala le ho etsa pehelo lekgotleng.

Tlatsetsong, lekhanselara la heno le tlameha ho:

  • fa setjhaba sa heno tsebiso ka lenanetsamaiso, letsatsi, nako le sebaka sa dikopano tsa lekgotla
  • netefatsa hore dingongoreho tsa setjhaba di nkwa di le bohlokwa le ho hlahiswa tshebetsong ya IDP
  • fumaneha ho netefatsa hore le kgona ho emela mehopolo ya bona sehloohong sefe kapa sefe se amang setjhaba.

Motsamaisi wa masepala wa heno ke mang?

Motsamaisi wa masepala ke hlooho ya tsamaiso ya mmuso wa lehae. O hirwa ke baphethahatsi. Motsamaisi wa masepala o jara boikarabelo ba ho tsamaisa ditshebetso tsa letsatsi le letsatsi tsa tsamaiso ya masepala le ho kenya merero le maano tshebetsong.

Ditlhoko tsa bohlokwa tsa ditokiso tsa Municipal Systems Act (Molao wa Mekgwatshebetso ya Masepala) ke:

  • Ditokiso tsa Karolo ya 56 di tla bolela hore ho hirwa ha motsamaisi wa masepala kapa mosebeletsi ya tlasa hae ho ke ke ha ba molaong haeba motho eo ha a na bokgoni kapa mangolo a thuto ao Letona le tla a balla.
  • Batsamaisi ba masepala ha ba dumellwe ho ba batsamaisi ofising ya mokga wa dipolotiki, ba sebetsa ka dinako tsohle, ba sebetsa nakwana kapa ba tshwaretse beng ba mosebetsi nakwana. “Ofisi ya dipolotiki” e bolela boemo ba modulasetulo, motlatsamodulasetulo, mongodi, motlatsamongodi kapa motshwaraditjhelete wa mokga wa dipolotiki naheng kapa porovenseng, karolong efe kapa efe e nngwe eo mokga o sebetsang ho yona.

Karolo e nngwe e bolela hore mosebetsi wa masepala ofe kapa ofe ya leleketsweng boitshwaro bo bobe a ka hirwa hape masepaleng ofe kapa ofe ka mora ho fela ha nako e balletsweng feela.